Orthopedisch kussen: wat de term betekent en waar het echt op aankomt

“Orthopedisch” is bij kussens geen beschermde term en zegt op zichzelf niets over hoe goed een kussen bij je past. Of een kussen fijn ligt, hangt vooral af van de juiste hoogte, dus van jouw lichaamsmaten, jouw slaaphouding en jouw matras.

Wat betekent “orthopedisch” eigenlijk bij een kussen?

De term is bij kussens niet beschermd. Elke fabrikant mag hem gebruiken, en iedereen bedoelt er iets anders mee. Vaak zit een van deze kenmerken erachter:

• een contour, bijvoorbeeld een kuiltje voor het hoofd en een rol voor de nek,
• een vormvast materiaal zoals traagschuim (visco-elastisch schuim),
• een hoogte die je kunt verstellen,
• een aanbeveling van deskundigen, waarvan de basis niet altijd duidelijk is.

Dat alles kan zinvol zijn. Maar het is geen garantie dat het kussen bij jou past. Een kussen met het etiket “orthopedisch” kan te hoog zijn voor jouw schouders, en een eenvoudig kussen zonder dat etiket kan precies goed liggen.

Het etiket beschrijft een bedoeling van de fabrikant, niet jouw pasvorm.

Is een orthopedisch kussen een medisch hulpmiddel?

Niet automatisch. Een kussen mag zich “orthopedisch” noemen zonder een medisch hulpmiddel te zijn. Daarom zeggen we het duidelijk: Pillowise is geen medisch hulpmiddel. We noemen ons kussen ook niet “orthopedisch”. Het is een hoofdkussen op maat van traagschuim, en het belooft geen genezing.

Wat een passend kussen kan doen, is beperkt maar nuttig: het ondersteunt hoofd en nekwervels in één lijn en laat ruimte voor de schouder. Zo kan het bijdragen aan een prettige ligpositie. Klachten behandelt het niet. Word je regelmatig wakker met nek- of schouderpijn, laat de oorzaak dan door een arts beoordelen. Een kussen vervangt geen onderzoek. Meer hierover lees je in het artikel over kussens bij nekspanning.

Waarom is de hoogte belangrijker dan het etiket?

Van opzij bekeken hoort jouw hoofd in één lijn met de nekwervels te liggen. De afstand tussen hoofd en matras is bij iedereen anders. Die hangt van deze factoren af:

• Schouderbreedte: wie brede schouders heeft, heeft meer hoogte nodig, zodat het hoofd niet wegzakt.
• Halsomvang en neklengte: zij bepalen hoeveel steun er tussen hoofd en schouder nodig is.
• Slaaphouding: in zijligging is de afstand groter dan in rugligging, in buikligging meestal het kleinst.
• Matras: op een zachte matras zakt de schouder dieper weg dan op een stevige. Dat verandert de benodigde hoogte.

Is het kussen te hoog of te laag, dan knikt de nek, ongeacht welk etiket er op de verpakking staat. Hoe je dat herkent, lees je in Kussen te hoog of te laag?. Hoe je de hoogte in grote lijnen bepaalt, staat in Kussenhoogte berekenen.

De juiste hoogte volgt uit jouw lichaam, niet uit de naam van het kussen.

En hoe zit het met het “ergonomische hoofdkussen”?

Ook “ergonomisch” is bij kussens geen eenduidig gedefinieerde term. Meestal staat het voor een vorm die het hoofd moet ondersteunen. Of die vorm bij jou past, bepaalt weer de maat. Een zijslaper met brede schouders heeft andere steun nodig dan een rugslaper met een smal schoudergebied. Voor zijslapers hebben we een eigen artikel: Het juiste hoofdkussen voor zijslapers.

Bestaat er een testwinnaar die voor iedereen past?

Wie een testwinnaar zoekt, hoopt op een eenvoudig antwoord. Een testwinnaar wordt echter bepaald op basis van de criteria van de betreffende test, bijvoorbeeld materiaal of afwerking. Hoe breed jouw schouders zijn en hoe jij slaapt, kan een test niet weten. Een kussen dat bij veel mensen goed scoort, kan voor jou toch te hoog of te laag zijn.

Onze inschatting: testresultaten kunnen helpen bij materiaal, afwerking en onderhoud. Bij de hoogte helpt alleen een meting aan je eigen lichaam. Een algemene richtlijn voor je keuze vind je in het artikel Welk hoofdkussen past bij wie?.

Hoe werkt Pillowise?

Pillowise is ontstaan in de praktijk. Thijs van der Hilst, fysiotherapeut en bedenker van Pillowise, kon patiënten met nekklachten geen passend kussen aanraden. Daarom ontwikkelde hij een eigen meetmethode. Drie metingen bepalen welke kussenmaat bij je past:

Daarnaast tellen jouw slaaphouding (rug, zij, buik) en jouw matras (zacht, normaal, stevig) mee. Een algoritme kiest daaruit de maat die het best past. Er zijn zes maten.

Wij vragen niet hoe je kussen moet heten, maar hoe jouw lichaam is gebouwd.

Hoe bepaal je jouw maat?

1. Laat je meten of scan jezelf: Bij een Pillowise-verkooppunt word je opgemeten met het Pillowise-meetlint. Of je gebruikt PillowScan op scan.pillowise.com, met je smartphone of via een QR-code.
2. Geef je slaaphouding door: rug, zij of buik. Wissel je tussen houdingen, kies dan de houding waarin je de meeste tijd doorbrengt.
3. Geef je matras door: zacht, normaal of stevig.
4. Gebruik het resultaat: je krijgt de kussenmaat die bij deze gegevens past.

De meettools vind je onder Opmeten: kussenmaat bepalen.

Wat biedt het Pillowise-kussen?

Het kussen meet 55 x 35 cm. De kern bestaat voor 100% uit traagschuim en wordt in Nederland gemaakt. De hoes heeft een vochtregulerende bovenlaag van Tencel en een onderlaag van polyester. Hij is op 40 °C in de wasmachine te wassen. De materialen zijn gecertificeerd volgens STANDARD 100 by OEKO-TEX. We geven 5 jaar garantie op elk Pillowise-kussen. Het wordt gemaakt door United Comfort Industries, dat sinds 1990 ergonomische slaapproducten maakt in een eigen fabriek in Nederland. Alle details vind je onder Het Pillowise-kussen.

Traagschuim is daarbij alleen het materiaal. Het zegt niets over de hoogte. Hoe het materiaal zich verhoudt tot andere materialen, lees je in het artikel over traagschuimkussens.

Pillowise is niet verkrijgbaar in een webshop op pillowise.com. Het kussen wordt aangeboden via verkooppunten, waaronder fysiotherapiepraktijken, chiropractoren, slaapspecialisten, wellnesspraktijken en de speciaalzaak. Daar meten wij je op en kun je jouw maat in alle rust uitproberen. Voor onderweg is er Pillow ToGo, een reiskussen van 34 x 35 cm met dezelfde steun als het gewone kussen. Voor kinderen van 4 tot 15 jaar is er Pillowise Junior.

Dus: heb je een orthopedisch kussen nodig?

Dat laat zich niet aan het etiket beslissen. Als je elke ochtend uitgerust wakker wordt en je kussen prettig ligt, hoef je niets te veranderen. Dan past een kussen goed genoeg, hoe het ook heet.

Als je daarentegen twijfelt of de hoogte klopt, als je al meerdere kussens hebt geprobeerd of als je brede schouders hebt en standaardhoogtes nooit passen, is een meting de moeite waard. Die laat je zien welke maat bij jouw lichaam past. Meer belooft ze niet. Bij aanhoudende klachten hoor je in handen van een arts, niet in de kussenwinkel.

Maat bepalen of verkooppunt vinden

Met drie metingen ontdek je welke kussenmaat bij je past.

Bepaal zelf je maat of vind een verkooppunt bij jou in de buurt.

Thijs van der Hilst, fysiotherapeut (niet praktiserend)
Bedenker van Pillowise